روایتی از تاریخ قهوه در ایران

روایتی از تاریخ قهوه در ایران

ســیاری افراد فکر می‌کنند نوشیدنی ســنتی ایرانیان چای بوده و قهوه نوشیدنی غربی و غریبهای ســت که از طریق کافهها به فرهنگ ایران راه پیدا کرده. اما تا به حال فکر کردهایــد چرا مکانهایی که امروزه دیگر در آنها خبری از قهوه نیســت، هنوز اســم قهوهخانه را به دوش می‌کشــند؟ مطالعهی تاریخ این باور نادرســت را رد می‌کنــد و روایت می‌کنــد که چطور قهــوه در زمان صفویه جای خــود را در میان نوشــیدنیهای روزانــه ایرانیها باز کرد و نمونهای شــد از ورود ایران به شــبکه اقتصادی جهانی آن دوران. تا قرن نوزدهم که چای به نوشیدنی غالب مردم تبدیل شد، همچنان این نوشیدنی سیاه و تلخ بسته به منطقه جغرافیایی و طبقه اجتماعی، دوستداران خود را داشت. صوفیها با کمک نوشــیدن قهوه میتوانســتند خود را برای انجام مراســم مذهبی بیدار نگه دارنــد. در دوران صفوی بود که قهوهخانههــا بهعنوان مکانهایی برای تجمع شــاعران و هنرمندان در ایران رواج پیدا کرد. در سال ۱۶۶۴کاشف الدین یک داروشــناس صفوی، یک رســاله در مورد ارزشها و خصوصیات قهوه به شــاه عباس دوم تقدیم کرد. تاریخ فرهنگ نوشــیدن چای در ایــران تنها از انتهای قرن پانزدهم شــروع شــد. از آنجایی که کشــورهای تولید کنند قهوه مسافت زیادی تا ایران داشــتند، حمل و نقل قهوه به ایران مشــکالت بسیار داشــت، ولی نزدیکی تولیدکنندههــای عمده چــای نظیر چین به جــاده اصلی تجارت آن زمــان یعنی جاده ابریشم سبب شد که تجارت و حمل و نقل چای با سهولت بیشتری در ایران صورت بگیرد. در برخــی منابع همچنین آمده در زمان شــاه عباس قهوهخانههای فراوانی در شــهر سپاهان )اصفهان( به ویژه در نزدیکی چارباغ وجود داشتند و بزرگانی چون میرداماد و شیخ بهایی و دیگران بدانجا رفتوآمد می‌کردند. قهوهخانهها، مرکزی برای تفریح و ســرگرمی و البته گفتوگوهای علمی و ادبی و فرهنگی بود. شــاعران غروبها در قهوهخانهها جمع میشدند و شعرهای تازهی خود را میخواندند. حتی در تذکرههای دوران صفوی آمدهاســت که بسیاری از این شاعران پیشــهورانی بودند چون نانوا و درزی )خیــاط( و مانند آن که پس از پایان کار روزانه برای اســتراحت به قهوهخانه آمده و شعرهای دیگران را میشنیدند و شعرهای خود را هم میخواندند. در همین قهوهخانهها بود که پردهخوانی و شــاهنامهخوانی و قصه َ ی »س َمک عیار« و مانند آن برای مردم خوانده میشــد و راهــی بودند برای حفظ و گســترش فرهنگ و ادبیات. نقاشی قهوهخانهای نیز یادگاری از همان دوران است.

Loading...